Plantdelen in botanicals: zo filter je onze botanische keuken

Welke plantdelen je in een blend gebruikt, bepaalt hoe een kop zich ontvouwt: van geur en kleur tot body en nablijf. In onze botanische keuken hebben we daarom alle ingrediënten ingedeeld op het deel van de plant waarmee we werken — zodat je sneller kunt filteren en bewuster kunt combineren. Je krijgt per categorie een paar aansprekende voorbeelden (met links naar onze botanicals), plus praktische hints: wanneer een korte infusie genoeg is, en wanneer je beter iets langer trekt. Dat past bij hoe Maison Tisane werkt: met hele planten en bladeren, zonder toegevoegde aroma’s, en met een ritueel dat rustig mag zijn.

De 7 plantdelen in onze botanische keuken

In onze botanische keuken (kennisbank) sorteren we elk ingrediënt op het deel van de plant dat je daadwerkelijk gebruikt. Dat is geen botanisch detail, maar een praktisch kompas: verschillende plantdelen geven hun smaak, geur en structuur op een ander tempo af. Blad geeft snel, bloem is vluchtig, wortel vraagt tijd, zaad houdt aroma vast. Door zo te kijken, wordt blenden overzichtelijker en zetten rustiger.

Waarom we op plantdeel filteren

Wie alles onder “kruidenthee” schaart, loopt sneller vast: een bloem die te lang trekt, een wortel die te weinig tijd krijgt, of een schil die overheerst. Door te filteren op plantdeel zie je in één oogopslag wat snel afgeeft, wat steviger is, en wat je met aandacht moet doseren.

Bladeren & zachte kruiden

Bladeren zijn het werkende oppervlak van de plant: dun, poreus en rijk aan vluchtige stoffen. Ze geven snel smaak af en vormen vaak de basis van een blend.

Rol in blend: dragend en verbindend.
Zetgedrag: snel extracterend; te heet maakt ze stroef.

Voorbeelden: Brandnetelblad, Citroenmelisse, Berkenblad, Framboosblad, Pepermunt.

Bloemen & bloesems

Bloemen zijn bedoeld om te verleiden: geur, kleur en nuance. Dat maakt ze verfijnd, maar ook kwetsbaar — hun aroma verdampt snel.

Rol in blend: top-notes en elegantie.
Zetgedrag: afdekken is essentieel; liever iets korter dan te lang.

Voorbeelden: Kamille, Lindebloesem, Vlierbloesem, Lavendel, Rozenblaadjes.

Grassen & stengels

Grassen en stengels vormen het dragende raamwerk van een plant. Ze bevatten minder bladgroen, maar juist veel vezel en structuur. Dat maakt ze helder van smaak en stabiel tijdens het zetten.

Rol in blend: lift en frisheid zonder scherpte.
Zetgedrag: kan goed tegen heet water en langere infusie.

Voorbeeld: Citroengras — botanisch gezien een gras, culinair gebruikt om zijn frisse, citrusschone profiel dat structuur geeft zonder te domineren.

Schillen & schors

Schil beschermt de vrucht; schors beschermt de boom. Beide zijn rijk aan etherische oliën en daardoor intens.

Rol in blend: sprankeling of warmte — met mate.
Zetgedrag: heet water, maar niet agressief.

Voorbeelden: Sinaasappelschil, Citroenschillen, Kaneel.

Vruchten & vruchtdelen

Vruchten dragen zaden en bevatten zuren en suikers. Ze geven kleur, ronding en een toegankelijk karakter.

Rol in blend: body en balans.
Zetgedrag: heeft tijd nodig om te wellen.

Voorbeelden: Appelstukjes, Blauwe bosbessen, Rozenbottel, Hibiscus.

Wortels & rizoomen

Wortels groeien naar beneden; rizoomen zijn verdikte ondergrondse stengels (zoals gember). Ze slaan energie op en geven langzaam af.

Rol in blend: diepte en draagkracht.
Zetgedrag: vraagt tijd of een korte decoctie.

Voorbeelden: Gember, Kurkuma, Cichoreiwortel, Zoethout, Valeriaanwortel.

Zaden & peulen

Zaden zijn compacte energiedragers, vaak rijk aan oliën. Peulen zijn hun beschermende hulzen.

Rol in blend: kruidig accent en spanning.
Zetgedrag: warmte en tijd; licht kneuzen helpt.

Voorbeelden: Anijszaad, Venkelzaad, Korianderzaad, Kardemom peulen.

Bijzondere gevallen — en waarom we toch op plantdeel indelen

Niet elk ingrediënt laat zich intuïtief raden. Sommige botanicals worden in het dagelijks taalgebruik anders benoemd dan botanisch of functioneel logisch is. Juist daarom werken we in onze botanische keuken met plantdelen: ze vertellen je hoe iets zich gedraagt in de pot, los van de naam.

Botanisch gezien net even anders

Hibiscus wordt vaak gezien als bloem, maar wat je gebruikt is de kelk rond de zaaddoos. In de infusie gedraagt hij zich meer als fruit: zuur, kleurgevend en vol.
Rozenbottel is geen bloem, maar de vrucht van de roos — de bloemblaadjes zijn al lang verdwenen.
Zwarte peper is botanisch een bes, maar functioneert in blends als zaadachtig kruidaccent.
Kardemom peulen zijn de hulzen; het aroma zit in de zaden binnenin — licht kneuzen maakt verschil.
Maisbaard lijkt op gras, maar is botanisch een bloemonderdeel (stempel en stijl).

Een klein blend- en zetkompas

Bouw lagen: blad → bloem → vrucht/schil → wortel → zaad.
Zet op het midden: ± 90 °C en 8–10 minuten werkt voor de meeste blends.
Veel wortel, schors of zaad? Geef tijd — of werk in twee fases.
Veel blad of bloem? Zet zachter en proef eerder; verlengen kan altijd.

Meer detail vind je in onze zetgids en het moment-kompas verkoelend of verwarmend.

Het voordeel van werken met plantdelen is eenvoud. Je hoeft geen botanische encyclopedie te zijn: kijk naar wat er in je hand ligt — blad, bloem, schil, zaad of wortel — en geef dát deel de zetwijze die erbij past. Zo ontstaat rust in de pot, en helderheid in de kop.